Hliðargigt fíkniefnaheimsins

Akureyri fékk kaupstaðarréttindi þann 29. ágúst 1862 en þá bjuggu þar u.þ.b. 300 manns. Íbúafjöldi þar hefur nú aukist fimmtíuogþrefalt, í rúmlega 16 þús. manns. Þessu fagna margir, og ekki ástæðulaust. Ekki væri nú skemmtilegt að fara í Sjallann ef aðeins byggju 300 hræður á staðnum. Fólksfjölgun hefur einnig haft vandræði í för með sér og eru þau tilefni þessara skrifta.

Ég er Akureyringur að upplagi, eða þar hef ég a.m.k. búið lengur en á nokkrum öðrum stað. Af þeim sökum þykir mér að sumu leyti mjög vænt um þessa framlenginu Krossaness. Fréttir af ofbeldisverkum á Akureyri eru því ekki þær fréttir sem ég vil helst heyra.

Ofbeldisverk þessi eru tengd fíkniefnum, fíkniefnasölu, fíkniefnaneyslu, fíkniefnaskulda og líkamlegu og andlegu ástandi fíkniefnaneytanda. Hvað skapar þessa tengingu? Jú, fíkniefni eru ólögleg. Sú staðreynd gerir það að verkum að þau er hægt að selja dýru verði, og í ansi slæmum gæðum. Það að fíkniefnin er hægt að selja dýru verði gerir stöðu sölumanns eftirsóknarverða. Það að fíkniefnin eru ólögleg gerir það að verkum að ekki er borgaður skattur af þeim. Það að fíkniefnaneytendur kaupa lággæða fíkniefni gerir það að verkum að efnin eru skaðlegri en þau þurfa að vera.

Það sem best væri að gera í þessu væri að taka bjór og léttvín útúr átvr og setja fíkniefnin þangað inn í staðinn (sjálfur myndi ég helst vilja taka sterku vínin út líka, en við tökum eitt skref í einu). Fíkniefnin væru þá seld af ríkinu, á verði sem væri það lágt að ekki borgaði sig að flytja efni inn ólöglega, en þó svo hátt að ekki væri hægt að skella sér á 400 gr. af kókaíni í stað þess að kaupa sér bland fyrir ginið. Með þessum aðgerðum mætti losna við alla fíkniefnasala.



Nú þegar við höfum losað okkur við þá skulum við skoða hvað við höfum einnig losað okkur við:

Þýfi sem almenna skiptimynt. Í dag er mjög auðvelt að skipta á fíkniefnum og einhverjum stolnum dýrum munum. ÁTVR myndi að sjálfsögðu ekki taka við slíku. Þetta myndi fækka þjófnuðum og innbrotum.

Handrukkunum fíkniefnasala. Margir fíkniefnasalar eru tilbúnir að lána mikið af efnum til neytenda. Þegar kemur svo að skuldadögum eiga neytendur auðvitað ekki fyrir efnunum og það leiðir til handrukkana. Stærri fíkniefnasalar eru einnig tilbúnir að lána smásölum efni sem þeir hyggjast svo selja ódýrt. Smásalar eru oft neytendur sjálfir og klára því efnin gróðalausir eða eru ,,böstaðir" og geta því ekki borgað tilbaka. Þetta leiðir til handrukkana.

Samfélagið neyðir ekki neytendur í felur. Þetta veldur því að fleiri vita af neysluna og eru því líklegri til að bjóða fram hjálp sína í tæka tíð. Þegar um kynferðismisnotkun er að ræða er gjarnan sagt að við þurfum að ,,tala um málin," öðruvísi verða þau ekki leyst. Þetta hlýtur að mega heimfæra á fíkniefnavandann.

Unglingar undir t.d. 18 eða 20 ára mega ekki kaupa fíkniefni. Því þurfa kaup þeirra ávallt að fara í gegnum einhver aðila, sem þá veit af neyslu þeirra. Því fleiri sem vita af neyslunni, því meiri líkur á að t.d. foreldrar, systkini eða vinir viti af henni líka og þá aukast líkur á að eitthvað verði gert í málunum.

Hreinni lyf, minni aukverkanir, minni hætta. Þetta er einfalt, ríkið veit hvað það kaupir og veit hvernig á að bregðast við of stórum skömmtum o.s.frv.

Ríkið þekkir umfang markaðar og getur varið peningum fengnum frá fíkniefnasölu í að takast á við vandann. Það þarf enginn að segja mér að yfirlæknir á Vogi viti hvert umfang markaðirns er á hverri stundu.

Ef við víkjum aftur að þessum vandamálum sem eru nú á Akureyri væri kannski rétt að leggja þessa formúlu ofan á þau:

Einhver ólánssamur unglingur dróst inn í fíkniefnaheiminn. Hann varð háður lyfjum og þurfti að fá lánað, kannski til sölu og fjármögnunar eigin neyslu og kannski bara til neyslu. Það atriði skiptir ekki máli. Einhverjir fjársterkari aðilar lánuðu honum og nú hafði hann ekki efni á að borga. Þeir ákveða að keyra með hann út í Vaðlaheiði og pynta hann þar, m.a. með því að skjóta á hann úr loftbyssu.

Ef fíkniefni væru lögleg væru minni líkur á að drengurinn færi út í neyslu, hann hefði ekki getað fengið þessi lán enda fíkniefnasalarnir ekki til. Ef drengurinn hefði nú samt leiðst út í neyslu hefði hann þurft að biðja einhvern eldri aðila (hann er 17 ára) um að kaupa efnin fyrir sig, og þeir aðilar sem í gegnum tíðina hefðu keypt efnin væru líklega búnir að blaðra því í einhverja aðra. Á Akureyri væri slík vitneskja sennilega komin til foreldra á nokkrum dögum, enda lítill bær. Foreldrar hefðu svo reynt að grípa inn í á einhvern hátt og hugsanlega væri drengurinn á góðri leið með að bæta ráð sitt.

Seinna ofbeldisverkið var einnig tengt fíkniefnum en ekki á eins skýran hátt. Því treysti ég mér ekki til að formúlera það sérstaklega.


Vandamál innan fíkniefnaheimsins eru þó augljóslega mikil, og neyslan sjálf og beinar afleiðingar hennar ekkert endilega aðal áhyggjuefnið. Innbrot í hús og bíla, annar þjófnaður, ofbeldi og hatur á milli fíkniefnasala, valdatafl, handrukkanir, skattatap ríkisins...

Við verðum líka að horfast í augu við það að forvarnir og meiri tollgæsla hafa ekki skilað miklum árangri. Og ekki má gleyma því að um leið og tollgæslan tekur stóran skammt efna úr umferð hækkar verð á fíkniefnum sem aftur leiðir til þjófnaðar og annarra glæpa. Við höfum reynt þessa aðferð, hún hefur ekki virkað og við verðum að játa okkur sigruð. Ísland án fíkniefnaglæpa 2010!

ÁGÁ

Frumraun

Í dag er föstudagur og ég borðaði af því tilefni hamborgara. Einhverjir þekktustu hamborgarar meðal Íslendinga eru Tomma-Hamborgara en eftir þeim hét keðja skyndibitastaða víðsvegar um Ísland. Fáir vita að Tomma-Hamborgarar voru enn til á Egilstöðum, löngu eftir að útibú í Reykjavík, á Akureyri og víðar höfðu sagt skilið við þennan heim. Egilstaðir eru á Héraði sem er eitt þéttbýlasta svæðið á austurlandi. Hérað er stytting á Fljótsdalshérað, en það umlykur Löginn og í héraðinu er mikið um hreindýr. Hreindýr voru fyrst flutt hingað til lands 1771 frá Noregi. Eins og er á Ísland í deilum við Norðmenn um Svalbarðasvæðið vegna gjöfulla fiskimiða þar í grennd. Einkum er það síld sem þar er veidd. Í Danmörku er Sild (sem þýðir síld) notað á sama hátt og gella á Íslandi. Á meðan Jón Thoroddsen, fyrsti skáldsagnahöfundur Íslendinga, bjó í Danmörku barðist hann í Slésvíkurstríðinu. Þessi fyrsta skáldsaga hans heitir Piltur og Stúlka, en Jón lést áður en hann náði að ljúka við seinni skáldsögu sína Maður og Kona. Önnur skáldsaga sem aldrei var kláruð er sagan af Góða Dátanum Svejk, en Jaroslav Hasek lést, eins og Jón, áður en verkinu lauk. Á Íslandi er algengt að verkum ljúki ekki á réttum tíma, t.d. má nefna Öskju, Náttúrufræðahús Háskóla Íslands. Askja er eldstöð á Austurlandi, en þar er einnig Atlavík. Ringo Starr kom til Atlavíkur árið 1984. Hann var trommari í hljómsveitinni the Beatles, en bassaleikari í þeirri sveit var Paul McCartney. Á tímabili var Paul mjög upptekinn við að reyna að búa til þungarokkslög. Þetta gerði hann til að sýna lýðnum að hann kynni sko alveg að rokka á borða við hljómsveitir eins og The Who. Sú hljómsveit er einmitt upphálds hljómsveit undirritaðs. Undirritaður er nýr aðstoðarritstjóri Jósef-K.tk og var ráðinn til að fræða lesendur. Hvatinn að þeirri fræðslu var auglýsingaherferð Morgunblaðsins.

ÁGÁ.

Innskot aðalritstjóra:
Eins og sjá má getur nýr aðstoðarritstjóri komið miklum upplýsingum að á lúmskan hátt með tengingum við aðalatriði greina og uppfrætt lesendur án þess að þeir taki eftir. Þetta er það sem við köllum AJS-stefnuna (Abraham J. Simpson).

Jósef K.

Breytt ritstjórnarstefna - Nýr aðstoðarritstjóri

Undanfarna mánuði hefur Morgunblaðið rekið auglýsingaherferð þar sem m.a. kemur fram að Morgunblaðið sé það blað sem flestir Íslendingar telja sig geta lært af. Jósef-K. er einn af litlu fjölmiðlunum á markaðnum en lætur engan bilbug á sér finna.

Til að standast þessa hörðu samkeppni ofan úr Kringlu hefur Jósef-K. ráðið til sín aðstoðarritstjóra. Hann er sennilega flestum lesendum kunnur fyrir kvart, kvein og orðlengingar, en sá ber nafnið Árni Gunnar Ásgeirsson. Áhersla er lögð á að hann sinni virkri fræðslu lesenda í anda fræðslustefnu Abraham J. Simpson. Mörgum þykir kannski skrýtið að nota eigi aðferð Abe til uppfræðslu, en hann er einkum þekktur fyrir að tala úr samhengi, í belg og biðu og jafnvel sofna í miðri setningu. Rannsóknir, pantaðar af Jósef-K.tk, framkvæmdar af Wice Copperhouse Pooper hafa hins vegar sýnt fram á að þessi aðferð þykir best til uppfræðslu áreitiskynslóðarinnar, enda má hún engan tíma missa og verður að treysta á samhengislausar setningar sér til uppfræðslu.

Ritstjórnarstefnan skýrir sig sjálf í framhaldinu, en ÁGÁ er boðinn hjartanlega velkominn í herbúðir okkar.

Fagmál, tungumál leti og metnaðarleysis

Þegar ég bjó í Danmörku og gekk þar í skóla fór ég að fá meiri áhuga á íslenskri tungu. Sumum þykir kannski undarlegt að heyra að hvatinn að íslenskum áhuga mínum hafi verið doktorar og framhaldsnemar í bókmenntafræðum babblandi um fabúlur, jamber og oxymoron. Hugtökin hér á undan eru meðal þeirra sem gerðu íslenskuna að áhugamáli mínu. Ég geri ráð fyrir að fæstir lesendur skilji fleiri en eitt þessara hugtaka, og að það eina hugtak skilji þeir ekki einu sinni til fulls. Það er þó ekkert sem fólk ætti að skammast sín fyrir, enda segja hugtökin manni bara alls ekkert, kunni maður ekki frönsku, grísku og latínu.

Það sem ég tók eftir í þessu stutta námi í Danmörku var að Danskir fræðamenn hafa ekki minnsta áhuga á að þýða erlend hugtök. Þeir eru sáttir með þau eins og þau koma fyrir, beint frá franskri eða þýskri listaakademíu eða japanskri rannsóknarstofu í lífeðlisfræðum. Slíkt hefur orsakað að danska er orðin ritjuleg slangurtunga samansett úr því besta og versta frá Mið- og Suður Evrópu.

Nýlega hefur hópur áhugamanna um íslensku vakið athygli á lélegum, og of litlum, þýðingum á íslenska tungu. Málstaður þeirra á að mínu mati rétt á sér enda nem ég þessa dagana við Háskóla Íslands. Munurinn á dönskum og íslenskum kennurum virðist einkum felast í því að þeir íslensku hafa yfirleitt íslenskað hugtök í sínum fræðum. Þeir nota þessi hugtök þó yfirleitt bara einu sinni á önn, eins og til að friða samviskuna, en færa sig svo harkalega yfir í fagblaður með tilheyrandi leiðindaslettum.

Nú get ég ekki ætlast til þess að þeir sem vinna á sínu sviði við hagnýtingu fræða og uppbyggingu samfélags noti íslensku fremur en t.d. sænsku við vinnu sína. Mér finnst hins vegar að ég hafi tilkall til kennslu á íslensku, enda stendur í náms- og kennsluskrám að fyrirlestrar fari fram á íslensku.

Að nota fagblaður til uppfræðslu háskólanema er auðvitað ekkert nema leti og metnaðarleysi kennaranna sjálfra og stjórnenda háskólans. Þessu ætti að breyta hið allra fyrsta enda er hlýtur það að vera í verkahring menntafólks að tala íslensku, eins og ætlast er til t.d. af útlendingum sem flytja hingað til lands.

Grimmt er móðureðlið

Jósef ber marga titla þessa dagana. Jósef er verðandi pabbi, sálfræðinemi, liðsmaður, púlari (þegar vel gengur) og á nokkurra mánað fresti er hann meira að segja rosalega góður stóri bróðir.

Jósef hefur verið að þjálfa tvo þessa titla undanfarið. Þannig er að verðandipabbastaða Jósefs hefur gert hann forvitinn um það sem gengur og gerist á spjallinu á barnalandi.is. DV gerði þessa vefsíðu ódauðlega fyrir nokkru og síðan hefur umferðarráð ákveðið að nota skoðanir barnlendinga sér til skoðanamyndana (eins gáfulegt og það kann nú að hljóma).

Sálfræðineminn í Jósef hefur einnig tekið nokkurn þátt í þessari könnun á framandi landi. Hann hefur tekið eftir því að íbúar barnalands eru úr öllum stigum samfélagsins, en virðast þó langflestir vera konur sem eru bundnar við heimilið á kvöldin og eru komnar með leið á því að horfa bara á sjónvarpið og bæta því tölvuspjalli í jöfnuna.

Að þessu hefði svo sem hvers sem er getað komist og ekki þurft hina stórkostlegu gráðu 1/6 af Ba-prófi til að reka augun í þetta. Það sem þurfti að nýta þessa virtu gráðu í var greining á móðureðli og sambandi þess við hefndarhug.

Þannig er að upp hafa komið umræður um refsingar á barnalandi. Það sem er áberandi í þeim er hver gríðarlega margir notendur BL eru hlynntir lengingu refsinga, og jafnvel mjög hörðum refsingum eins og lífstíðarfangelsi og dauðadómum. Þessu hefur Jósef mótmælt í hvívetna enda veit hann að lenging refsinga hefur engin áhrif haft á stærri glæpi í þeim samfélögum þar sem gripið hefur verið til slíkra ráða. Hann hefur einnig bent á slík atriðið ítrekað og barist í orði með betrunarhúsum fremur en hefndarhúsum.

Það sem Jósef vill skilja er hvers vegna mæður eru (í þessu afar óvísindalega úrtaki sem valið var eftir hentugleika rannsakanda með skimun yfir umræður) svona hlynntar hörðum refsingum eða hefndum eins og hann kýs að kalla það. Þeir sem hafa lesið réttarhöldin ættu að vita að Jósef lenti sjálfur í klóm ósanngjarns dómskerfis og þetta er honum því mikið hjartans mál.

Og Jósef staldrar aldrei lengi við á sama stað heldur bregst hann við og skellir fram kenningum


Kenning um grimmt móðureðli eftir Jósef K.:

Atferlisrannsóknir á dýrum hafa sýnt að kvendýr eru tilbúin að leggja sig í mikla hættu til að vernda afkvæmi sín. Þau ráðast jafnvel í vonlausa bardaga gegn miklu stærri og öflugri dýrum til þessa. Til eru dæmi um slíkt hjá mönnum. Kona í N-Ameríku réðst eitt sinn á fullvaxið fjallaljón sem hafði ráðist á son hennar. Hún barðist við ljónið þar til hún örmagnaðist og var að lokum drepin. Strákurinn slapp og lifir eðlilegu lífi í dag. Auðvitað má enga kenningu byggja á einu dæmi, en Jósef er latur og nennir ekki að fletta upp fleirum.

Með ofangreind atriði í huga telur hann að mæður séu einfaldlega tilbúnar að snúast úr þeim góðhjörtuðu og hlýju konum sem þær eru jú margar hverjar í harðbrjósta repúblíkana þegar þær heyra af atvikum eins og misnotkun á börnum og fleiri samfélagslegum hörmungum. Þetta leiðir til þess að konurnar vilja ekki aðeins að dómsvaldið rétti yfir sakborningum, heldur vilja þær hefnd. Þær vilja að sakborningar þjáist jafnmikið, eða meira, en þeir sem verða fyrir árásum þeirra og í sumum tilvikum vilja þær einfaldlega drepa viðkomandi.

Kenningu lýkur - Það ber að hafa í huga að vísindin á bakvið þessa kenningu eru nánast engin og því ætti enginn að taka á henni mark.



Að lokum vil ég benda á nokkrar ástæður þess að ekki ætti að innlima hörðustu refsiaðferðir í íslenskt réttarkerfi:

Ég veit ekki til þess að neinn Íslenskur morðingi hafi drepið aftur eftir fangelsisvist. Það kann þó að hafa gerst og bið ég lesendur að benda á dæmi.

Eins og áður sagði hefur fælingarmáttur ekki fengist með hertri refsilöggjöf við brotum af þessari stærðargráðu.

Það er dýrt að hafa fólk lengi í fangelsi.

Íslensk fangelsi hafa sálfræðinga, félagsráðgjafa og fleiri meðferðaraðila að störfum. Það hlýtur að þýða að fangelsin séu betrunarheimili, ekki hefndarbúðir.

Því lengur sem fólk situr í fangelsi því minni líkur eru á að það geti þjónað samfélagi sínu þegar það loksins sleppur út.

Börnum er kennt að þau eigi ekki að hefna sín. Hví skyldi samfélagið ekki einnig fara eftir þeirri reglu og reyna að hafa sanngjarna refsilöggjöf.

Þegar refsingar eru hertar verður lagt meira upp úr því að háflu verjenda að áfrýja. Fleiri réttarhöld, meiri kostnaður.

Með stórkostlega hertum refsingum, s.s. dauðrefsingum, eru líkur á að samfélagið drepi saklaust fólk vegna þess að það var á röngum stað á röngum tíma t.d.

Okkur er kennt að virða líf ofar öllu öðru. Af hverju ætti samfélagið ekki að gera það sama?

Fólk sem fremur stærstu glæpina er oft veikt. Veikindi þeirra getur verið auðvelt að lækna með ýmsum lyfja- og atferlismeðferðum. Viljum við drepa slíkt fólk?

Rökin eru endalaus en verið hrædd, því að Björn Bjarnason er jú dómsmálaráðherra og hver veit nema hann splæsi í rafmagnsstól á eBay?

Frumburðir geta líka eignast stóra bræður

Ég er frumburður foreldra minna og hef engan sérstakan áhuga að breyta því. Það gæti samt sem áður breyst fljótlega og því fylgir eftirfarandi:

Ég vil benda öllum lesendum á það að vera fyrirfram hneykslaðir á væntanlegu frumvarpi Björns Bjarnasonar Benedikts um breytingar á fjarskiptalögum. Björn hefur þegar gengið innflytjendum í stórabróðursstað en nú ætlar hann að söðla um sig og hreppa titilinn: þjóðarbróðir.

Í drögum að væntanlegu frumvarpi kemur fram að alla farsíma skuli skrá með nafni notanda. Það er í sjálfu sér ekki hræðilegt, þó að ég hefði sjálfur kosið gamla mátann. Hann nýtist erlendu ferðafólki vel þar sem enga pappíra þarf að útfylla o.s.frv. Það sem er verra er að Björn vill að fjarskiptafyrirtæki haldi skrár yfir farsímanotkun og netnotkun ár aftur í tímann.

Upplýsingar á borð við þessar eru auðvitað viðkvæmar og persónulegar. Það að geyma uppl. í ár frekar en hálft ár, eins og gert er í dag, er skref sem á að taka vegna þess að í dag er minni orðið mun ódýrara en þegar hálfs-árs-reglan var lögleidd. Upplýsingarnar eiga að gagnast lögreglu við rannsókn mála, einkum fíkniefnabrota.

Eftir 10 ár má gera ráð fyrir að minni í tölvur verði orðið mun miklu ódýrara en það er nú þegar. Þá verður kannski lítið mál fyrir fjarskiptafyrirtæki að geyma fjarskiptaupplýsingar í 10-20 ár. Eigum við þá að gera það bara af því að það er hægt? Auðvitað ekki enda kemur engum við í hvern ég hringi og hvað ég segi við hann, hverjum ég sendi tölvupóst og hvaða dónalega efni ég skoða á netinu.

Rökstuðningur þessarar persónufrelsisskerðingar er það að þetta gæti auðveldað rannsókn sakamála, einkum fíkniefnabrota. Eru fíkniefni slíkt vandamál í samfélaginu að það sé þess virði að fórna svo stórum hluta af persónufrelsi okkar?

Björn Bjarnason hefur löngum verið repúblíkani okkar Íslendinga. Hann vill verja okkur gegn hugsandi og óhugsandi hryðjuverkum, gegn árásum óvinveittra þjóða (Svíar og Perúbúar efstir þar á lista) og nú vill hann verja okkur gegn fíkniefnadjöflinum. Björn vill hins vegar ekki verja okkur gegn ósanngjörnum rannsóknum án nægilegs rökstuðnings og persónuupplýsingasöfnun stjórnvalda.

Björn ver Ísland ekki gegn sjálfum sér!

Björn hlýtur því nafnbótinu stóriþjóðarbróðir um leið og frumvarpið verður kynnt.