Thursday, May 30, 2002

Þetta er vísir að grein sem ég er að skrifa þessa dagana en er þó bara í frumútgáfu:

Ekki hefur nokkur farið á mis við umræður um stóriðja og það sjokk sem ríkisstjórn Íslands fékk er Norsk-Hydro virtist vera að skemma varanlega framtíð íslenska ríkisins með breyttum áætlunum sínum um álver á Íslandi. Hvað ber þá að gera? Leita að fleiri tækifærum segja sumir, finna aðra fjárfesta o.s.frv. Ekki alvitlaust en hvers vegna er hægri stjórn, skipuð mönnum sem allir trúa á hlutabréfamarkaðinn, skyndigróða, yfirburði mannsins á jörðinni o.fl. áhættusöm hugtök, ekki tilbúin að taka áhættu á öðrum sviðum. Í dag er mikið rætt um ferðaþjónustu og alla þá möguleika sem tengjast henni. En hvað þarf til að ferðamenn komi til landsins? Í lagi þarf gott orðspor, það er mikilvægasta atriðið í sambandi við ferðamannaiðnaðinn. En nú hefur þetta orðspor verið að vaxa hægt og rólega síðustu tuttugu ár og satt að segja ætti það að vaxa miklu hraðar. Vissulega hefur vaxtarhraðinn aukist til muna síðustu ár, enda eðlilegt þar sem snjóboltinn hlýtur alltaf að hlaða utan á sig. Það sem ríkisstjórnin þarf að gera er að kappkosta við að fá stórviðburði haldna á Íslandi. Ekki NATO-fundi, eða aðrar spillingarsamkomur sem fylgir neikvæð athygli og einfaldlega mikil áhætta heldur alvöru atburði. Þetta hefur verið reynt af einkaðilum og borg í formi tónlistarhátíða og seint mun gleymast að Reykjavík var ein af fjórum menningarborgum Evrópu árið 2000. Þó tel ég að meðan Íslendingar vinna ekki Eurovision þá mun ekki verða haldinn alvöru stórviðburður á Íslandi vegna tregðu ríkisstjórnarinnar við að taka áhættu. Ég tel mig vera félagshyggjumann og er alls ekki að segja að félagshyggjuöflin séu líklegri til að taka slíka áhættu en það er heldur ekki það sem þau standa fyrir. Þau standa fyrir öryggi og það er það sem við kjósum flest, allavega á meðan við erum ung og með tiltölulega ómengaða sál. Sjálfstæðisflokkurinn stendur hins vegar fyrir meiri áhættu og meira ,,frelsi". Því er það í hans verkahring að taka þessa áhættu og koma Íslendingum á toppinn í ferðaþjónustu, ekki með lágu verðlagi eða tollfrelsi, heldur með alvöru landkynningu.

Hugmynd mín er að sótt verði um gestgjafasæti við sem flesta stórviðburði sem fram fara á heimsvísu. Samhliða því er hægt að koma með samkeppni innan stofnana eins og HÍ þar sem haldnar eru samkeppnir þar sem fólk fær tækifæri til að gefa hugmyndafluginu lausan tauminn. Yfirskrift keppninnar gæti til dæmis verið: ,,Hvernig væri best að halda íþróttakeppni sem dregur að sér 50 þús manns."
Reglurnar væru einfaldar, sá sem kæmi með bestu lausnina fengi einhverja X-upphæð í verðlaun fyrir. Þá lægi fyrir áætluð upphæð sem verja skildi til athafnarinnar og ekki mætti fara yfir skekkjumörk tengd henni. Í dómnefnd sætu svo hagfræðingar, umhverfissinnar, félagsfræðingar og verkfræðingar sem myndu reikna út áætlaðan kostnað og ágóða sem fylgdi þessari útgáfu af hátíðinni. Þessi sama nefnd myndi svo fylgja verkefninu eftir ásamt höfundum ritgerðanna og breyta og betrumbæta þar til sómasamleg niðurstaða yrði fengin.
Auðvitað hafa margir komið með hugmyndir um betrumbætur á ferðaþjónustu og það hvernig lokka skuli fólk til landsins en við erum að lifa nýja tíma þar sem ekki er nóg að þýskt göngufólk njóti sín vel á ,,Laugarveginum," heldur þarf að vera afþreying fyrir alla. Hvernig er með farþega á skemmtiferðaskipum? Eflaust vilja flestir skoða íslenska náttúru, en einhverjir hljóta frekar að vilja gera eitthvað annað, Kynnast íslenskri menningu eða skemmta sér með krakkana.
Tökum sem dæmi:
Tveir norskir sjómenn á þrítugsaldri hafa ákveðið að skella sér í skemmtisiglingu þar sem m.a. er komið við á Íslandi. Þeir eru að leggja að bryggju á Húsavík og hafa heyrt að Íslenskar konur séu óvenjufallegar. Þeir fóru á Þingvelli þegar stoppað var í Reykjavík og eru búnir að sjá fjöllin og trén í Eyjafirði. Hvað með það þó að þeir sjái ekki líka Mývatn, sem þeir hafa heyrt að sé keimlíkt Þingvöllum? Góðum gesti ber að kynna sér háttarlag gestgjafans og reyna að sjá heiminn frá sjónarhorni hans. Því ákveða piltar að fara frekar út á lífið en að ganga á fjöll. Þeir spyrjast fyrir um kaffihús og er bent að ganga 300 m eftir aðalgötunni. Þeir ganga að lágmarki 600 m. en er einskis vísari. Þeir spyrja annan vegfaranda sem bendir þeim 300 m. í hina áttina. Þeir ákveða því að telja skrefin og er þeir ná tölunni 320 sjá þeir litla búllu þar sem á stendur með litlum stöfum ,,Pizza/Bar." Skiltið eitt og sér er svo gamalt og ljótt að þeir trúa varla staðurinn sé enn í rekstri en ganga þó inn og til að fullvissa sig. Þar er staddur einn þjónn, maður sem virðist vera vinur þjónsins og eldri maður sem situr að drykkju í einu horninu og virðist, eins og kameljón, vera hluti af umhverfinu.
Allir geta verið sammála um það að þetta er ekki sú mynd sem við viljum gefa ungu fólki af Íslandi. Því þarf að verja einhverjum alvöru fjármunum til að koma af stað hámenningu á öllum helstu ferðamannastöðum. Ísland er síður en svo vænlegur ferðamannastaður fyrir börn, hvað eiga börn eiginlega að gera á Íslandi? Þau geta farið í húsdýragarðinn og hvað svo? Þrettán dagar eftir af ferðinni og ekkert að gera. Allt er svo dýrt að mamma og pabbi vilja frekar kaupa það heima hjá sér á 60% lægra verði og ekki nenna krakkarnir að ganga á fjöll í tvær vikur. Ef að haldin væri alvöru atburður á heimsmælikvarða á Íslandi væri auðveldlega hægt að bæta þetta. Segjum sem svo að hið ótrúlega myndi gerast, Selma Björnsdótti kæmi með enn einn smellinn, og kannski Svala með henni, og myndi bursta Eurovision. Hvað myndi gerast? Fyrstu viðbrögð væru eins og ævinlega er um talað, fólk hefði áhyggjur af því að þetta væri Íslenska ríkinu um megn og leita þyrfti á náðir Dana varðandi fjárstuðning eða hreinlega að halda þyrfti keppnina í Danmörku. Þetta heyrir maður ævinlega ef Íslendingum gengur vel í Eurovision. Það sem ég sé er sóknarfæri til frambúðar. Vissulega er í lagi að þiggja fjárstuðning (Eistar þáðu t.d. umtalsverðarupphæðir fyrir síðustu Eurovisionkeppni frá Svíum), en að vísa keppninni burt er að mínu mati að út í hött. Þetta væri tækifæri til að koma af stað byltingu í Íslenskri ferðaþjónustu. Það sem myndi vinnast við að halda slíkan stórviðburð væri m.a. Stærðar hús í heimsklassa sem í framtíðinni mætti nota sem fjölnotahús undir íþróttir, tónlist, ráðstefnur, o.s.frv. sem aftur gefur tækifæri á að halda fleiri stórviðburði í í framtíðinni. Að mínu mati er það hálfkák og rugl að vera að reyna að stækka eða breyta þessari laugardalshöll. Annar ávinningur felst í því gríðalega orðspori sem hlýst af ef vel tekst til. Ef ekki er tekin áhætta og litlir peningar lagðir til verður ávinningur lítill sem enginn.
Dæmi: HM 95 í handbolta. Landkynning var einhver og mikið var gert af góðum hlutum en það sem raunverulega vantaði var að stækka allaumgjörð kepninnar og auglýsa svo um allan heim (með áherslu á keppnislönd að sjálfsögðu). Í auglýsingarnar hefði verið hægt að setja skjallandi tölvumyndir sem sýndu keppnisstaði o.s.frv. og að sjálfsögðu hefði þurft að fá birtar tímaritsgreinar sem útskýrðu allt í smáatriðum og sýndu alla þá uppbyggingu sem áætluð væri í kringum keppnina samhliða náttúrumyndum og myndum af blómlegu mannlífi. Ekki veit ég hvernig þetta var auglýst á þessum tíma en ef ég þekki mitt fólk rétt þá hefur það ekki verið gert að neinu viti. Það þarf jú alltaf að spara þegar kemur að svona málefnum.
Það sem ég veit líka er að Íslendingar voru að halda sitt fyrsta stórmót í íþróttum og kannski fyrsta stóra viðburð og því hefði þurft að kynna allt frá grunni. En segjum sem svo að þetta hefði verið gert. Það hefði aldrei skilað ágóða af mótinu sem var bæði frekar snubbótt og illa sótt (meira að segja af Íslendingum). En hefði þetta allt verið gert, mannvirki hefðu verið byggð eða stórlega endurbætt, eitthvert stórræði t.d. skemmtigarður eða annað hefði verið reist og þetta allt verið kynnt vel í erlendum tímaritum með auglýsingum og greinum (sjónvarpsauglýsingar á erlendum íþróttastöðvum hefðu einning getað verið góður kostur), hvað hefði þá gerst. Enginn getur sagt það með vissu en ég stend í þeirri trú að þá hefði mun fleiri sótt kepnina. Hverju skilar það, hún hefði jú hvort eð er verið meira en helmingi dýrari? Jú, eftirköstin hefðu verið mikil. fólk myndi í auknu mæli flykkjast hingað, mun meiru en í dag. Svo hefði þurft að fylgja þessu eftir nokkrum árum síðar, sem hefði t.d. getað verið í sumar eða næsta sumar, með enn stærri viðburði, einhverju í líkingu við Eurovision eða stórsýningu á borð við heimssýninguna (sem ég geri mér fyllilega grein fyrir að er frekar óraunhæft). Þetta er þó það sem þarf til, eitthvað nógu andskoti stórt og íburðarmikið. Áhættufjármagn, glans og íburður ættu að vera kveikjan af stórræðum í íslenskri ferðaþjónustu.
Því vil ég skora á ríkisstjórn Íslands að gera það sem ber að gera í samvinnu við stofnanir eins og HÍ og hagsmunaaðila í ferðamálum, sækja um gestgjafahlutverk hvar sem staðan er laus og berjast fyrir því að koma Íslandi inn á heimskortið ekki bara Íslendingum.

Tuesday, May 14, 2002

Sverrir Freyr Jónsson hlýtur titilinn ,,Minnipokamaður vikunnar" að þessu sinni en honum hefur ekki gengið sem skildi í prófunum undanfarna daga. Reyndar ekki betur en svo að Indriði Arnórsson ákvað að vera ekkert að gefa honum einkunn eins og öðrum nemendum. Þetta er rosalega minnipokalegt fyrir verðandi FF-fulltrúan en við óskum honum góðs gengis í framtíðinni.